Formy oparte na dokumencie od dłużnika
Te trzy formy nie kosztują kontrahenta prowizji bankowej, więc najłatwiej je wynegocjować. Szczegóły znajdziesz na stronach o poręczeniu wekslowym i oświadczeniu o poddaniu się egzekucji.
- Weksel in blanco podpisany przez kontrahenta i wypełniany przez ciebie według deklaracji wekslowej. Tani, szybki w sądzie, wymaga starannej deklaracji.
- Poręczenie wekslowe (aval) złożone na wekslu przez wspólnika, członka zarządu albo inną firmę. Poręczyciel odpowiada jak wystawca.
- Oświadczenie o poddaniu się egzekucji w akcie notarialnym (art. 777 KPC). Pozwala ominąć proces, potrzebujesz tylko klauzuli wykonalności.
Formy oparte na trzeciej stronie
Poznaj różnice między gwarancją bankową a gwarancją ubezpieczeniową, zanim wpiszesz którąś do umowy. W budownictwie wykonawca ma dodatkowo ustawowe prawo do gwarancji zapłaty za roboty budowlane.
- Poręczenie cywilne (art. 876 KC), w którym osoba trzecia zobowiązuje się zapłacić za dłużnika. Oświadczenie poręczyciela wymaga formy pisemnej.
- Gwarancja bankowa, w której bank zobowiązuje się zapłacić na twoje żądanie do określonej kwoty. Kosztuje kontrahenta prowizję.
- Gwarancja ubezpieczeniowa, podobna w działaniu, wystawiana przez zakład ubezpieczeń.
- Akredytywa, w której bank płaci za dokumenty potwierdzające wysyłkę towaru. Typowa w handlu zagranicznym.
- Ubezpieczenie należności, które kupujesz ty i które pokrywa część strat przy niewypłacalności odbiorcy.
Formy oparte na pieniądzach z góry
Różnice między zadatkiem i zaliczką opisuje strona zadatek a zaliczka, z generatorem klauzuli do umowy.
- Przedpłata całości albo części ceny przed wysyłką. Najprostsza, ale klienci niechętnie się na nią godzą przy stałej współpracy.
- Zadatek (art. 394 KC), który przy niewykonaniu umowy przez kontrahenta możesz zatrzymać. Zaliczka podlega rozliczeniu i zwrotowi.
- Kaucja, czyli kwota złożona na zabezpieczenie i zwracana po rozliczeniu umowy, częsta w najmie i robotach budowlanych.
Formy oparte na majątku dłużnika
Te formy dają mocną ochronę, ale wymagają pracy: umowy, wpisu do rejestru albo księgi, czasem aktu notarialnego. Opłacają się przy większych kwotach i długiej współpracy. Więcej przeczytasz o zastawie rejestrowym, przewłaszczeniu na zabezpieczenie i hipotece umownej.
- Zastaw rejestrowy na ruchomościach albo prawach, ustanawiany umową i wpisem do rejestru zastawów prowadzonego przez sądy rejonowe. Wpis jest warunkiem powstania zastawu.
- Przewłaszczenie na zabezpieczenie, w którym własność rzeczy przechodzi na ciebie do czasu spłaty. Rzecz zwykle zostaje w użyciu dłużnika.
- Hipoteka umowna na nieruchomości, wpisywana do księgi wieczystej i zabezpieczająca dług do sumy najwyższej.
Jak dobrać zabezpieczenie do kwoty i terminu
Punktem wyjścia jest pytanie, ile możesz stracić i na jak długo. Faktura na 3 000 zł z terminem 14 dni wymaga innego podejścia niż kontrakt na 400 000 zł z terminem 60 dni, który ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych traktuje co do zasady jako maksymalny między firmami.
| Sytuacja | Rozsądny wybór |
|---|---|
| Nowy klient, niska kwota, krótki termin | Przedpłata pierwszego zamówienia, potem termin |
| Stały klient, kwota średnia, termin do 30 dni | Weksel in blanco z deklaracją, limit kupiecki |
| Nowy klient, kwota wysoka | Weksel z poręczeniem wekslowym zarządu, gwarancja albo część przedpłaty |
| Długi kontrakt, wiele dostaw | Gwarancja bankowa albo ubezpieczeniowa, oświadczenie z art. 777 KPC |
| Eksport albo import poza UE | Akredytywa dokumentowa albo przedpłata |
| Bardzo wysoka kwota, kontrahent z majątkiem | Hipoteka umowna, zastaw rejestrowy, przewłaszczenie |
Uwaga
Kreator na stronie głównej podpowie kolejność zabezpieczeń dla twojej kwoty, terminu i typu kontrahenta. Reguły, według których to robi, są opisane jawnie.
Łączenie form zabezpieczenia
Formy nie wykluczają się. Typowy pakiet przy większej umowie to weksel in blanco z poręczeniem wekslowym prezesa, częściowa przedpłata pierwszego zamówienia i limit kredytu kupieckiego podnoszony po kilku terminowych płatnościach. Weksel daje szybką drogę do nakazu zapłaty, poręczenie dodaje drugi majątek, a przedpłata zmniejsza ekspozycję na starcie.
Łącząc formy, pilnuj, żeby dokumenty się nie gryzły. Deklaracja wekslowa powinna wskazywać tę samą umowę, którą zabezpiecza gwarancja albo zastaw, a kwoty zabezpieczeń powinny razem odpowiadać realnemu ryzyku, a nie wielokrotności zamówienia. Sposób, w jaki dobieramy zestaw, opisuje strona jak dobieramy zabezpieczenie.
Jak rozmawiać z klientem o zabezpieczeniu
Prośba o zabezpieczenie nie musi brzmieć jak brak zaufania. Najlepiej przedstawić ją jako standard firmy: każdy nowy odbiorca powyżej określonej kwoty podpisuje weksel z deklaracją, a po pół roku terminowych płatności limit rośnie. Spisana polityka zabezpieczeń pomaga handlowcom, bo mogą powołać się na zasadę, a nie na własną decyzję.
Daj klientowi wybór. Jedni wolą podpisać weksel niż płacić prowizję za gwarancję, inni wolą gwarancję niż osobiste poręczenie prezesa. Zaproponuj dwie albo trzy równoważne opcje i powiedz wprost, co dostaje w zamian: dłuższy termin zapłaty, wyższy limit, lepszą cenę.
Najczęstsze błędy przy zabezpieczaniu należności
- Zabezpieczenie dopiero po pierwszej zaległości. Kontrahent, który już zalega, rzadko zgadza się podpisać weksel albo załatwić gwarancję. Najłatwiej uzyskać zabezpieczenie przy pierwszej umowie.
- Dokument bez opisu, co zabezpiecza. Weksel bez deklaracji albo poręczenie bez wskazania umowy prowadzą do sporu o zakres odpowiedzialności.
- Jedna forma na wszystko. Ta sama przedpłata dla klienta za 2 000 zł i za 200 000 zł zniechęca małych i nie chroni przy dużych.
- Brak przeglądu limitów. Limit kredytu kupieckiego ustalony trzy lata temu nie odpowiada obecnym obrotom ani sytuacji klienta.
- Gwarancja z krótkim terminem ważności. Jeśli gwarancja wygasa w dniu płatności faktury, nie zdążysz złożyć żądania.
Pytania i odpowiedzi
Jakie zabezpieczenie płatności jest najtańsze dla klienta?
Weksel in blanco z deklaracją wekslową i poręczenie wekslowe nie wymagają prowizji bankowej ani notariusza. Kosztują tylko czas na przygotowanie dokumentów.
Czy można zabezpieczyć należność, gdy umowa jest już zawarta?
Tak. Weksel, poręczenie, zastaw czy gwarancję można ustanowić w każdej chwili, także w aneksie albo przy kolejnym zamówieniu, jeśli kontrahent się zgodzi.
Czy weksel można przyjąć od konsumenta?
Przy kredycie konsumenckim obowiązują ograniczenia z ustawy o kredycie konsumenckim, a ta strona dotyczy umów między firmami. Wzory w serwisie są przeznaczone tylko dla przedsiębiorców.
Które zabezpieczenie najszybciej prowadzi do pieniędzy?
Gwarancja bankowa płatna na pierwsze żądanie i akredytywa, bo płaci bank. Z dokumentów od dłużnika najszybszy jest akt notarialny z art. 777 KPC i weksel w postępowaniu nakazowym.