Weksel jako zabezpieczenie zapłaty w firmie

Weksel własny i weksel trasowany w skrócie

Prawo wekslowe zna dwa rodzaje weksla. W wekslu własnym wystawca sam przyrzeka zapłatę. W wekslu trasowanym wystawca poleca zapłatę innej osobie (trasatowi), a ta staje się zobowiązana dopiero po przyjęciu weksla, czyli akcepcie. W zabezpieczaniu należności handlowych prawie zawsze używa się weksla własnego, bo dłużnikiem jest od razu osoba, która go podpisuje.

Kiedy sięgnąć po weksel

• Nowy kontrahent z odroczonym terminem. Nie znasz jeszcze jego sposobu płacenia, a przedpłata zabiłaby transakcję.
• Rosnący limit kupiecki. Stały odbiorca chce dłuższego terminu albo wyższego salda, niż dotąd mu dawałeś.
• Umowa ramowa na wiele dostaw. Jeden weksel in blanco z deklaracją zabezpiecza wszystkie faktury z umowy do ustalonej kwoty.
• Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z małym majątkiem. Wtedy weksel wzmacnia się poręczeniem wekslowym członka zarządu albo wspólnika.
• Gdy gwarancja bankowa jest za droga albo za wolna. Weksel daje słabszą pewność niż bank, ale jest dostępny od ręki.

Weksel in blanco, czyli najczęstsza forma

W praktyce firmy nie wpisują na wekslu kwoty ani terminu w chwili podpisania umowy, bo nie wiedzą, czy i ile kontrahent będzie winien. Podpisuje się więc weksel in blanco, czyli weksel niezupełny, który art. 10 prawa wekslowego pozwala uzupełnić później zgodnie z porozumieniem stron. Tym porozumieniem jest deklaracja wekslowa.

Taki weksel zawiera zwykle słowo „weksel”, miejsce i datę wystawienia, często klauzulę „bez protestu” i podpis wystawcy. Kwotę, termin i miejsce płatności wpisujesz dopiero przy wypełnieniu, w granicach deklaracji.

Co daje weksel w sądzie

Na podstawie prawidłowo wypełnionego weksla, którego prawdziwość i treść nie budzą wątpliwości, sąd wydaje nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym (art. 485 par. 2 kodeksu postępowania cywilnego). Opłata od pozwu wynosi tam czwartą część zwykłej opłaty, a sam nakaz od chwili wydania jest tytułem zabezpieczenia, więc komornik może zabezpieczyć majątek dłużnika jeszcze przed prawomocnym zakończeniem sprawy.

Dłużnik może się bronić zarzutami, ale to on musi wykazać, że weksel wypełniono niezgodnie z deklaracją albo że dług nie istnieje. Szczegóły drogi sądowej opisujemy na stronie o postępowaniu nakazowym.

Ograniczenia, o których warto pamiętać

• Tylko papier i własnoręczny podpis. Skan, PDF podpisany kwalifikowanym podpisem elektronicznym ani zdjęcie nie są wekslem.
• Konsument to inna sytuacja. Przy kredycie konsumenckim weksel musi mieć klauzulę „nie na zlecenie” (art. 41 ustawy o kredycie konsumenckim). Opisane tu wzory są wyłącznie do obrotu między firmami.
• Przedawnienie. Roszczenie przeciw wystawcy weksla własnego przedawnia się z upływem trzech lat od dnia płatności (art. 70 w związku z art. 103 prawa wekslowego).
• Reprezentacja spółki. Za spółkę podpisują osoby zgodnie ze sposobem reprezentacji widocznym w KRS. Podpis jednego członka zarządu przy reprezentacji łącznej to częsty powód sporu.

Jak zacząć w swojej firmie

1. 1

   Ustal, przy jakiej kwocie i terminie żądasz weksla

   Na przykład każdy nowy odbiorca z limitem powyżej 20 000 zł netto i terminem dłuższym niż 14 dni.

2. 2

   Przygotuj blankiet i deklarację

   Wydrukuj wzór weksla in blanco i wygeneruj deklarację z danymi umowy, maksymalną kwotą i warunkami wypełnienia.

3. 3

   Sprawdź osoby podpisujące

   Porównaj imiona i nazwiska z KRS albo CEIDG, a przy poręczeniu ustal, czy potrzebna jest zgoda małżonka.

4. 4

   Przechowuj oryginał bezpiecznie

   Weksel to jedyny egzemplarz. Zgubiony albo zniszczony nie posłuży w sądzie.

5. 5

   Zwróć weksel po zakończeniu współpracy

   Gdy zobowiązanie wygasło, oddaj weksel wystawcy za potwierdzeniem odbioru.

Weksel na tle innych zabezpieczeń

Weksel jest tani i szybki, ale nie jest jedynym narzędziem. Gwarancja bankowa daje pewność zapłaty niezależnie od majątku kontrahenta, za to kosztuje prowizję i wymaga zgody banku. Przedpłata całkowicie usuwa ryzyko, ale zniechęca część odbiorców. Zastaw rejestrowy albo hipoteka dają pierwszeństwo do konkretnego składnika majątku, tyle że wymagają wpisu do rejestru albo księgi wieczystej.

Dlatego weksel najlepiej sprawdza się jako podstawowe zabezpieczenie przy kwotach średnich i jako dodatek przy większych, na przykład obok przedpłaty części wartości zamówienia. Zestawienie wszystkich form znajdziesz w porównaniu na stronie zabezpieczenie płatności.