Co weksel daje wierzycielowi w praktyce
Zalety weksla widać dopiero wtedy, gdy kontrahent przestaje płacić. Z wekslem idziesz do sądu w postępowaniu nakazowym (art. 485 § 2 KPC). Sąd nie wyznacza rozprawy, tylko wydaje nakaz zapłaty na podstawie samego weksla, zwykle w kilka tygodni. Opłata sądowa wynosi czwartą część zwykłej opłaty od pozwu.
Nakaz zapłaty z postępowania nakazowego jest od chwili wydania tytułem zabezpieczenia (art. 492 KPC). Możesz złożyć go komornikowi i zająć rachunek bankowy dłużnika, zanim ten zdąży wnieść zarzuty, przenieść pieniądze albo zbyć majątek. Przy fakturze bez weksla taki krok wymaga osobnego wniosku o zabezpieczenie i uprawdopodobnienia, że bez niego wyrok nie zostanie wykonany.
Trzecia zaleta to koszt. Weksel in blanco i deklaracja wekslowa nic nie kosztują, nie wymagają banku ani notariusza i kontrahent podpisuje je przy umowie w pięć minut. Dlatego dostawcy i wynajmujący biorą go standardowo nawet od stałych klientów.
Kiedy weksel nie wystarczy
Weksel nie dodaje nowego majątku. Płaci z niego ten sam kontrahent, który nie zapłacił faktury. Jeśli spółka z o.o. z kapitałem 5 000 zł nie ma pieniędzy na koncie, nakaz zapłaty z weksla zajmie puste konto tak samo szybko jak pełne. Przy upadłości kontrahenta wierzytelność wekslowa trafia na listę wierzytelności razem z pozostałymi i jest zaspokajana w tej samej kategorii co faktury.
- kwota przekracza mniej więcej 100 000 zł albo stanowi dużą część rocznego obrotu kontrahenta,
- kontrahent jest młodą spółką bez majątku i bez historii płatności,
- produkujesz towar na zamówienie, który traci wartość, gdy kontrahent się wycofa,
- kontrahent jest zagraniczny i nie ma majątku w Polsce,
- umowa trwa latami, a saldo należności rośnie z każdym miesiącem.
Uwaga
W tych sytuacjach weksel zostaje jako tani dodatek, ale główną ochronę daje poręczenie osoby z majątkiem, gwarancja bankowa albo ubezpieczeniowa, zastaw albo przedpłata.
Weksel na tle innych zabezpieczeń umowy
Pełne porównanie dwóch najczęstszych form znajdziesz w poradniku weksel czy gwarancja bankowa.
| Zabezpieczenie | Kto płaci, gdy kontrahent nie zapłaci | Koszt ustanowienia | Jak szybko do pieniędzy |
|---|---|---|---|
| Weksel in blanco z deklaracją | Kontrahent | Praktycznie zero | Nakaz zapłaty w kilka tygodni, zajęcie od razu |
| Weksel z poręczeniem wekslowym | Kontrahent i poręczyciel solidarnie | Praktycznie zero | Jak wyżej, także z majątku poręczyciela |
| Oświadczenie o poddaniu się egzekucji (art. 777 KPC) | Kontrahent | Taksa notarialna | Klauzula wykonalności, potem komornik, bez procesu |
| Gwarancja bankowa na pierwsze żądanie | Bank | Prowizja po stronie kontrahenta | Kilka do kilkunastu dni od żądania |
| Zastaw rejestrowy | Kontrahent, ale z rzeczy z pierwszeństwem | Opłata za wpis, kilka tygodni | Zależnie od umowy, nawet przejęcie rzeczy |
| Przedpłata | Nikt nie musi, pieniądze są u ciebie | Zero, ale słabsza pozycja w negocjacjach | Od razu |
Jak wzmocnić zabezpieczenie umowy wekslem
Najprostsze wzmocnienie to poręczenie wekslowe, czyli podpis członka zarządu, wspólnika albo spółki matki na wekslu z dopiskiem „poręczam za wystawcę”. Poręczyciel odpowiada tak samo jak dłużnik (art. 32 prawa wekslowego), więc egzekucja może sięgnąć do jego prywatnego majątku. Przy poręczeniu osoby w związku małżeńskim zadbaj o zgodę małżonka, żeby móc prowadzić egzekucję z majątku wspólnego.
Drugie wzmocnienie to połączenie weksla z oświadczeniem o poddaniu się egzekucji w akcie notarialnym albo z gwarancją na część kwoty. Weksel obejmuje wtedy nadwyżkę ponad gwarancję, odsetki i koszty. Trzecie to dobrze napisana deklaracja wekslowa: z maksymalną sumą, wszystkimi umowami, które weksel zabezpiecza, i adresem do zawiadomień.
Błędy, które odbierają wekslowi wartość
Większość sporów o weksle nie dotyczy prawa, tylko podpisu i papieru. Sąd oddali roszczenie, gdy weksel nie spełnia wymogów formalnych albo został wypełniony inaczej, niż pozwala deklaracja. Dłużnik może podnieść ten zarzut wobec ciebie, bo weksel in blanco nie wyszedł z rąk pierwszego wierzyciela (art. 10 prawa wekslowego).
- podpis osoby bez umocowania: handlowca, kierownika, jednego członka zarządu przy reprezentacji łącznej,
- brak pieczęci nie szkodzi, ale brak nazwy firmy przy podpisie może oznaczać, że podpisała osoba fizyczna,
- weksel bez deklaracji albo deklaracja bez wskazania umowy, którą weksel zabezpiecza,
- wpisanie sumy wyższej niż zaległość z odsetkami albo terminu płatności bez zawiadomienia dłużnika,
- zgubiony oryginał, bo kopia weksla nie wystarczy do nakazu zapłaty,
- zbyt długie czekanie, bo roszczenie z weksla własnego przedawnia się po trzech latach od dnia płatności (art. 70 prawa wekslowego).
Zabezpieczenie umowy wekslem krok po kroku
-
1
Sprawdź reprezentację kontrahenta
Wpisz NIP w kreatorze na tej stronie i zobacz, kto według KRS może podpisywać za spółkę i czy reprezentacja jest łączna.
-
2
Ustal maksymalną kwotę
Najwyższe saldo, jakie kontrahent może mieć u ciebie naraz, powiększone o odsetki i koszty windykacji.
-
3
Przygotuj deklarację wekslową
Wskaż umowę, sumę maksymalną, termin wypełnienia i adres do zawiadomień. Generator deklaracji na stronie deklaracja wekslowa przygotuje treść do podpisu.
-
4
Odbierz podpisy osobiście
Weksel i deklaracja podpisane przy tobie, własnoręcznie, przez osoby z KRS. Przy poręczeniu dopisek i podpis poręczyciela, ewentualnie zgoda małżonka.
-
5
Przechowuj oryginał i pilnuj terminów
Oryginał w sejfie albo w archiwum, kopia w teczce kontrahenta. Po zakończeniu współpracy zwróć weksel, a przed upływem trzech lat od płatności złóż pozew.
Przykład hurtowni, której weksel wystarczył, i firmy, której nie
Fikcyjny przykład. Hurtownia materiałów elektrycznych sprzedaje instalatorowi z Torunia towar z terminem 30 dni, z limitem 40 000 zł. Bierze weksel in blanco firmy z poręczeniem właściciela. Po dwóch zaległych fakturach na 31 000 zł wypełnia weksel zgodnie z deklaracją, zawiadamia dłużnika i po czterech tygodniach ma nakaz zapłaty. Komornik zajmuje rachunek firmy, na którym są wpływy od klientów instalatora, i dług zostaje spłacony w ciągu miesiąca.
Ta sama hurtownia podpisuje umowę z generalnym wykonawcą osiedla na dostawy za 900 000 zł. Wykonawca proponuje weksel. Hurtownia odmawia, bo przy tej kwocie upadłość wykonawcy oznaczałaby lata czekania na ułamek należności. Żąda gwarancji zapłaty z banku na 400 000 zł, a weksel bierze dodatkowo na nadwyżkę. Taki układ opisuje landing zabezpieczenie umowy dostawy.
Pytania i odpowiedzi
Czy weksel jest dobrym zabezpieczeniem?
Tak, przy kwotach do około 100 000 zł i kontrahencie, który ma majątek. Weksel daje nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym i zajęcie konta od razu po jego wydaniu. Nie chroni przed niewypłacalnością dłużnika, dlatego przy większych kwotach łączy się go z poręczeniem albo gwarancją banku.
Czy weksel in blanco jest bezpieczny dla wierzyciela?
Jest bezpieczny, jeśli podpisały go osoby uprawnione według KRS, ma deklarację wekslową i wypełniasz go dokładnie według niej. Ryzyko pojawia się przy wypełnieniu niezgodnym z deklaracją, bo dłużnik może to podnieść w zarzutach i sąd uchyli nakaz.
Czy weksel jest zabezpieczeniem rzeczowym?
Nie. Weksel jest zabezpieczeniem osobistym: odpowiada za niego dłużnik i poręczyciel całym majątkiem, ale bez pierwszeństwa przed innymi wierzycielami. Zabezpieczeniem rzeczowym są zastaw, hipoteka i przewłaszczenie, które dają pierwszeństwo z konkretnej rzeczy.
Ile kosztuje zabezpieczenie umowy wekslem?
Praktycznie nic. Blankiet weksla kosztuje kilka złotych, a deklarację wekslową możesz przygotować sam. Koszty pojawiają się dopiero przy dochodzeniu zapłaty: czwarta część opłaty sądowej w postępowaniu nakazowym i opłaty komornicze, które ostatecznie obciążają dłużnika.
Czy weksel można podpisać elektronicznie?
Nie. Prawo wekslowe wymaga własnoręcznego podpisu na papierowym dokumencie. Weksel podpisany podpisem kwalifikowanym albo skanem nie jest wekslem i nie daje nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym.