Umowa poręczenia według Kodeksu cywilnego
Poręczenie reguluje art. 876 i następne KC. Umowę zawierasz ty jako wierzyciel z poręczycielem. Kontrahent, którego dług jest poręczany, nie musi być stroną umowy, choć zwykle o niej wie i często sam znajduje poręczyciela.
Art. 876 par. 2 wymaga, by oświadczenie poręczyciela było złożone na piśmie pod rygorem nieważności. Twoje oświadczenie jako wierzyciela może być złożone w dowolnej formie. W praktyce obie strony podpisują jeden dokument, co ułatwia dowód.
Najczęściej poręczycielem jest wspólnik albo członek zarządu spółki, która kupuje towar, albo spółka z tej samej grupy. W małych spółkach poręczenie prezesa to często najtańszy sposób na dodatkowe zabezpieczenie.
Poręczenie za dług przyszły
Przy stałej współpracy chcesz zabezpieczyć faktury, które dopiero powstaną. Art. 878 par. 1 KC pozwala poręczyć dług przyszły do wysokości z góry oznaczonej. Kwota musi być wskazana w umowie, na przykład „do kwoty 150 000 zł”. Poręczenie bez określonej górnej granicy za dług przyszły jest nieważne.
Poręczenie za dług przyszły poręczyciel może odwołać, dopóki dług nie powstał, chyba że umowa przewiduje inaczej. Odwołanie nie dotyczy faktur, które już istnieją. Warto więc wpisać do umowy, z jakim wyprzedzeniem poręczyciel ma cię zawiadomić, i od razu wtedy zdecydować o dalszych dostawach.
Uwaga
Wpisz w umowie poręczenia maksymalną kwotę, okres, za jaki powstałe długi są objęte, i umowę handlową, z której długi wynikają. Ogólne „za wszystkie zobowiązania” bez kwoty to ryzyko nieważności.
Jak odpowiada poręczyciel
- Zakres jak dłużnika: według art. 879 o zakresie odpowiedzialności poręczyciela rozstrzyga każdoczesny zakres zobowiązania dłużnika, także odsetki i koszty, w granicach umowy.
- Solidarnie z dłużnikiem: art. 881 KC stanowi, że w braku odmiennego zastrzeżenia poręczyciel odpowiada jak współdłużnik solidarny. Możesz żądać zapłaty od niego bez wcześniejszego pozywania kontrahenta.
- Zarzuty dłużnika: poręczyciel może podnosić zarzuty, które przysługują dłużnikowi, na przykład że towar był wadliwy albo dług jest przedawniony.
- Zawiadomienie: gdy kontrahent opóźnia się z zapłatą, niezwłocznie zawiadom poręczyciela. Tego wymaga art. 880 KC.
- Zwrot od dłużnika: poręczyciel, który zapłacił, może żądać zwrotu od kontrahenta. Dla ciebie to bez znaczenia, ale wyjaśnia, dlaczego wspólnicy chętnie poręczają za własną spółkę.
Poręczenie a poręczenie wekslowe
Przy wekslu in blanco najczęściej wybiera się poręczenie wekslowe, bo daje szybką drogę przez postępowanie nakazowe. Zasady tego wariantu opisujemy na stronie o poręczeniu wekslowym.
| Cecha | Poręczenie z KC | Poręczenie wekslowe |
|---|---|---|
| Podstawa | Art. 876 i nast. KC | Art. 30 do 32 prawa wekslowego |
| Forma | Oświadczenie poręczyciela na piśmie | Podpis na wekslu albo na przedłużku, zwykle ze słowami „poręczam” lub „jako poręczyciel” |
| Dług przyszły | Do wysokości z góry oznaczonej | Poręcza się weksel, przy wekslu in blanco zakres wyznacza deklaracja wekslowa |
| Zarzuty | Poręczyciel może podnosić zarzuty dłużnika | Zobowiązanie oderwane od umowy, zarzuty ograniczone |
| Dochodzenie | Zwykły pozew na podstawie umowy | Postępowanie nakazowe z weksla, szybka ścieżka |
| Typowe zastosowanie | Gdy chcesz objąć szeroki zakres zobowiązań | Gdy masz weksel in blanco kontrahenta i chcesz dodać drugi podpis |
Poręczenie bankowe
Poręczyć może także bank na zlecenie twojego kontrahenta. Poręczenie bankowe podlega przepisom Kodeksu cywilnego, ale za długiem stoi instytucja finansowa. Poręczenie banku jest jedną z form gwarancji zapłaty za roboty budowlane wymienionych w art. 649¹ KC.
Różnica wobec gwarancji bankowej jest istotna: poręczenie pozostaje zależne od długu, więc bank może bronić się zarzutami kontrahenta. Gwarancja na pierwsze żądanie jest samodzielna. Jeśli masz wybór, gwarancja daje szybszą wypłatę.
Jak przygotować umowę poręczenia
-
1
Ustal poręczyciela
Sprawdź, czy osoba albo firma ma majątek. Poręczenie spółki bez aktywów niewiele zmienia.
-
2
Opisz dług
Wskaż umowę handlową, rodzaj należności i najwyższą kwotę, zwłaszcza przy długach przyszłych.
-
3
Określ czas
Wpisz okres, za który powstałe długi są poręczone, i warunki odwołania poręczenia.
-
4
Zadbaj o zgody
Gdy poręcza osoba w związku małżeńskim, rozważ zgodę małżonka, by móc prowadzić egzekucję z majątku wspólnego.
-
5
Podpisz na piśmie
Poręczyciel podpisuje własnoręcznie albo kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Zachowaj oryginał.
Przykład z praktyki
Dostarczasz opakowania spółce z o.o. z terminem 30 dni, z kredytem kupieckim do 120 000 zł. Prezes, który jest jedynym wspólnikiem, podpisuje poręczenie za długi przyszłe z tej umowy do kwoty 120 000 zł na dwa lata. Spółka przestaje płacić przy saldzie 86 000 zł. Zawiadamiasz poręczyciela i, jeśli nie zapłaci, pozywasz oboje, a prowadzisz egzekucję z majątku tego, kto go ma. Taki scenariusz możesz przećwiczyć w kreatorze zabezpieczenia, który podpowiada, kiedy poręczenie ma sens.
Pytania i odpowiedzi
Czy poręczenie wymaga formy pisemnej?
Tak. Oświadczenie poręczyciela musi być złożone na piśmie pod rygorem nieważności (art. 876 par. 2 KC). Forma pisemna to podpis własnoręczny albo kwalifikowany podpis elektroniczny.
Czy można poręczyć za przyszłe faktury?
Tak, do wysokości z góry oznaczonej w umowie (art. 878 KC). Bez kwoty maksymalnej poręczenie za dług przyszły jest nieważne.
Czy mogę od razu żądać zapłaty od poręczyciela?
Co do zasady tak, bo poręczyciel odpowiada solidarnie z dłużnikiem, o ile umowa nie stanowi inaczej. Musisz jednak zawiadomić poręczyciela o opóźnieniu dłużnika.
Czym różni się poręczenie od poręczenia wekslowego?
Poręczenie z KC wynika z umowy i jest zależne od długu. Poręczenie wekslowe to podpis na wekslu, który daje szybką drogę do nakazu zapłaty i ogranicza zarzuty.