Po co poręczenie przy wekslu spółki
Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiada za długi swoim majątkiem, a ten bywa niewielki: kilka laptopów, auto w leasingu i należności od własnych klientów. Sam weksel wystawiony przez taką spółkę daje szybki nakaz zapłaty, ale nie gwarantuje, że będzie z czego ściągnąć dług.
Poręczenie wekslowe dodaje drugiego dłużnika, osobę fizyczną z własnym majątkiem. Członek zarządu, który poręcza prywatnie, zastanowi się dwa razy, zanim pozwoli spółce zalegać. To jedno z najtańszych wzmocnień zabezpieczenia, jakie zna obrót.
Jak wygląda aval według prawa wekslowego
- Gdzie. Na samym wekslu albo na przedłużku, czyli doklejonej kartce (art. 31 prawa wekslowego).
- Jak. Słowa „poręczam” albo równoznaczne i podpis poręczyciela. Sam podpis na przedniej stronie weksla też jest poręczeniem, chyba że to podpis wystawcy.
- Za kogo. Poręczenie powinno wskazywać, za kogo zostało udzielone, na przykład „poręczam za wystawcę”. Bez wskazania uważa się, że za wystawcę.
- Do jakiej kwoty. Aval może obejmować całą sumę albo jej część (art. 30). Ograniczenie kwotowe trzeba wpisać na wekslu.
Uwaga
Poręczyciel prywatny podpisuje się wyłącznie imieniem i nazwiskiem, bez pieczątki spółki i bez dopisku o funkcji. Pieczątka „prezes zarządu” obok podpisu rodzi spór, czy poręczył on, czy spółka.
Członek zarządu albo wspólnik jako poręczyciel
Ta sama osoba może na jednym wekslu wystąpić dwa razy: raz jako reprezentant spółki wystawcy, raz jako poręczyciel prywatnie. To dwa różne podpisy pod dwoma różnymi oświadczeniami. Pierwszy składa przy nazwie spółki, drugi pod słowami „poręczam za wystawcę”.
Przykład. Spółka z kapitałem 5 000 zł zamawia sprzęt za 86 000 zł z terminem 45 dni. Dostawca przyjmuje weksel in blanco spółki z poręczeniem jedynego członka zarządu i dopisuje poręczyciela do deklaracji wekslowej. Gdy spółka nie płaci, dostawca pozywa w postępowaniu nakazowym obie osoby naraz.
Zgoda małżonka poręczyciela
Jeśli poręczyciel pozostaje we wspólności majątkowej, ma znaczenie, czy małżonek zgodził się na poręczenie. Według art. 41 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, gdy zobowiązanie zaciągnięto za zgodą małżonka, wierzyciel może żądać zaspokojenia także z majątku wspólnego. Bez zgody, co do zasady, sięgnie tylko do majątku osobistego poręczyciela, jego wynagrodzenia za pracę i dochodów z jego działalności, a przy dużych kwotach to często za mało.
Zgoda nie jest warunkiem ważności samego avalu, wpływa na zakres majątku, z którego odzyskasz pieniądze. Najprościej zebrać ją pisemnie, z odręcznym podpisem małżonka, w chwili podpisywania weksla i deklaracji. Przy rozdzielności majątkowej warto poprosić o kopię umowy majątkowej.
Odpowiedzialność solidarna
Poręczyciel wekslowy odpowiada tak samo jak ten, za kogo poręczył (art. 32 prawa wekslowego), a wszyscy podpisani na wekslu odpowiadają solidarnie (art. 47). Możesz więc żądać całej sumy od wystawcy, od poręczyciela albo od obu jednocześnie, w dowolnej kolejności.
Ważna cecha avalu: zobowiązanie poręczyciela jest ważne nawet wtedy, gdy zobowiązanie wystawcy okazało się nieważne z innej przyczyny niż wada formy. To silniejsza pozycja niż przy zwykłym poręczeniu z kodeksu cywilnego, gdzie poręczyciel może korzystać z wielu zarzutów dłużnika.
Poręczenie w deklaracji wekslowej
-
1
Wpisz poręczyciela jako stronę deklaracji
Imię, nazwisko, PESEL, adres zamieszkania i adres do doręczeń.
-
2
Ustal zakres poręczenia
Cała suma wekslowa albo kwota niższa, zgodna z tym, co poręczyciel napisał na wekslu.
-
3
Uzgodnij zawiadomienie poręczyciela
Ten sam tryb co wobec wystawcy, list polecony na wskazany adres przed wypełnieniem.
-
4
Zbierz podpis poręczyciela na deklaracji
Bez niego porozumienie o wypełnieniu nie wiąże poręczyciela wprost.
-
5
Dołącz zgodę małżonka
Osobna kartka z oświadczeniem o zgodzie na poręczenie weksla, z datą i podpisem.
Typowe błędy przy poręczeniu wekslowym
- Pieczątka spółki obok podpisu poręczyciela. Sugeruje, że poręczyła spółka, czyli sama za siebie, co nic nie daje.
- Brak dopisku „za wystawcę”. Domniemanie działa na korzyść wystawcy, ale przy kilku podpisach na wekslu rodzi zbędne wątpliwości.
- Podpis poręczyciela tylko na deklaracji. Bez podpisu na samym wekslu nie ma avalu, a deklaracja nie zastąpi poręczenia wekslowego.
- Ograniczenie kwotowe zapisane tylko w umowie. Granicę odpowiedzialności avalisty trzeba wpisać na wekslu, inaczej odpowiada za całą sumę.
- Brak zgody małżonka przy dużej kwocie. Poręczenie jest ważne, ale z majątku wspólnego, zwykle z mieszkania i oszczędności, trudno będzie się zaspokoić.
- Poręczyciel bez adresu do doręczeń. Utrudnia zawiadomienie o wypełnieniu i doręczenie nakazu.
Wzór dopisku na wekslu
Na przedniej stronie weksla, poniżej podpisów wystawcy, poręczyciel pisze odręcznie albo na wcześniej wydrukowanym miejscu: „Poręczam za wystawcę”, a pod spodem składa podpis imieniem i nazwiskiem. Jeśli poręczenie ma być ograniczone, dopisek brzmi na przykład „Poręczam za wystawcę do kwoty 40 000 zł”. Obok warto dopisać adres zamieszkania poręczyciela, choć nie jest to warunek ważności.
Gdy poręcza kilka osób, każda składa osobny dopisek i podpis. Wszyscy odpowiadają wtedy solidarnie wobec ciebie, a między sobą rozliczają się według własnych ustaleń.
Pytania i odpowiedzi
Czy poręczenie wekslowe trzeba spisać w osobnej umowie?
Nie. Aval powstaje przez podpis na wekslu z dopiskiem „poręczam”. Warto jednak, by poręczyciel podpisał także deklarację wekslową.
Czy członek zarządu może poręczyć za swoją spółkę?
Tak, i to częsta praktyka. Podpisuje się prywatnie, bez pieczątki, pod słowami „poręczam za wystawcę”.
Czy bez zgody małżonka poręczenie jest nieważne?
Nie, poręczenie pozostaje ważne. Brak zgody ogranicza jednak majątek, z którego wierzyciel może się zaspokoić, do majątku osobistego i niektórych dochodów poręczyciela.
Czy poręczyciel może wycofać poręczenie wekslowe?
Nie jednostronnie. Aval wiąże tak długo jak weksel. Wierzyciel może zgodzić się na zwolnienie poręczyciela, na przykład gdy wspólnik odchodzi ze spółki, i wtedy najczęściej wymienia się weksel na nowy.
Czym różni się poręczenie wekslowe od zwykłego poręczenia?
Aval jest częścią weksla i daje drogę do nakazu zapłaty, a poręczyciel ma mniej zarzutów. Zwykłe poręczenie z art. 876 kodeksu cywilnego to osobna umowa w formie pisemnej.