Kiedy możesz skorzystać z postępowania nakazowego
Przepisy o postępowaniu nakazowym są w art. 484 z indeksem 1 do 505 kodeksu postępowania cywilnego. Sąd wydaje w nim nakaz zapłaty, gdy roszczenie udowodniono określonymi dokumentami, w tym przeciwko zobowiązanemu z weksla należycie wypełnionego, którego prawdziwość i treść nie budzą wątpliwości (art. 485 par. 2). Weksel jest więc biletem wstępu, o ile został wypełniony zgodnie z deklaracją wekslową.
Ta sama droga jest dostępna bez weksla, na przykład przy fakturze zaakceptowanej przez dłużnika albo przy pisemnym uznaniu długu, ale wymogi dowodowe są wtedy wyższe. Weksel jest najprostszym przypadkiem, bo sąd bada głównie sam dokument.
Zanim złożysz pozew
-
1
Wypełnij weksel zgodnie z deklaracją
Suma nie wyższa niż dług i maksymalna kwota, termin i miejsce płatności według ustalonych zasad.
-
2
Zawiadom wystawcę i poręczyciela
List polecony na adres z deklaracji, z informacją o kwocie, terminie i miejscu płatności. Zachowaj dowód nadania.
-
3
Przedstaw weksel do zapłaty
W praktyce wezwanie do wykupu weksla we wpisanym dniu płatności, w miejscu płatności.
-
4
Odczekaj termin płatności
Pozew składasz dopiero, gdy dzień płatności minął bez zapłaty.
-
5
Ustal właściwy sąd
Sąd ogólnie właściwy dla pozwanego albo sąd miejsca płatności weksla (art. 371 kodeksu postępowania cywilnego).
Co dołączyć do pozwu
- Oryginał weksla. Sąd musi zobaczyć dokument, kopia nie wystarczy. Sporządź dla siebie dokładną kopię obu stron przed złożeniem.
- Deklarację wekslową albo jej kopię, która pokaże, że wypełnienie było zgodne z porozumieniem.
- Zawiadomienie o wypełnieniu z dowodem nadania listu poleconego.
- Wezwanie do wykupu weksla. Nie zawsze jest konieczne, ale ułatwia ocenę sprawy.
- Odpis z KRS albo wydruk z CEIDG dla wierzyciela i dłużnika, a także pełnomocnictwo, jeśli pozew podpisuje pełnomocnik.
- Dowód uiszczenia opłaty sądowej.
Uwaga
W pozwie zaznacz wyraźnie, że wnosisz o wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym. Bez tego sąd może rozpoznać sprawę w innym trybie.
Opłata od pozwu
W postępowaniu nakazowym powód uiszcza czwartą część opłaty, którą zapłaciłby w zwykłym procesie (art. 19 ust. 2 pkt 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Jeśli dłużnik wniesie zarzuty, sąd zwykle wezwie powoda do uzupełnienia opłaty do pełnej. Przy niezaprzeczonym wekslu oszczędność jest więc realna, bo większość dłużników zarzutów nie składa.
Do kosztów, których zwrotu możesz żądać, należą też koszty zastępstwa procesowego. Przy fakturach między firmami przysługuje dodatkowo rekompensata za koszty odzyskiwania należności (art. 10 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych), ale dochodzi się jej z umowy, nie z samego weksla.
Termin na zarzuty i zarzuty od nakazu
Nakaz zapłaty nakazuje pozwanemu zapłacić całą kwotę z kosztami w ciągu dwóch tygodni od doręczenia albo w tym terminie wnieść zarzuty (art. 491 par. 1). Zarzuty składa się na piśmie do sądu, który wydał nakaz. Pozwany musi w nich wskazać, czy zaskarża nakaz w całości, czy w części, przedstawić wszystkie twierdzenia i dowody, a ich późniejsze uzupełnianie jest ograniczone.
- Wypełnienie weksla niezgodnie z deklaracją, na przykład na kwotę wyższą niż dług.
- Zapłata albo potrącenie przed wypełnieniem weksla.
- Wady formy weksla, takie jak brak słowa „weksel” albo raty.
- Brak umocowania osoby podpisującej za spółkę.
- Przedawnienie roszczenia z weksla albo ze stosunku podstawowego.
Nakaz jako tytuł zabezpieczenia
Nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym z chwilą wydania jest tytułem zabezpieczenia, wykonalnym bez nadawania klauzuli wykonalności (art. 492 par. 1). Możesz od razu złożyć u komornika wniosek o wykonanie zabezpieczenia, na przykład przez zajęcie rachunku bankowego albo wierzytelności dłużnika od jego klientów. Pieniądze nie trafią jeszcze do ciebie, ale dłużnik nie wyprowadzi ich z rachunku.
To jedna z najważniejszych przewag tej drogi nad zwykłym procesem. W zwykłym trybie trzeba osobno wnioskować o zabezpieczenie roszczenia i uprawdopodobnić interes prawny.
Egzekucja po klauzuli wykonalności
Gdy pozwany nie wniósł zarzutów, nakaz staje się prawomocny. Składasz wniosek o nadanie mu klauzuli wykonalności, a z tytułem wykonawczym idziesz do komornika z wnioskiem o wszczęcie egzekucji. Przy nakazie wydanym z weksla przepisy przewidują też, że po upływie terminu do zapłaty staje się on natychmiast wykonalny, chyba że sąd na wniosek pozwanego wstrzyma jego wykonanie (art. 492 par. 3).
Przykład. Firma transportowa wypełnia weksel spółki handlowej na 31 200 zł. Nakaz wydany 9 marca zostaje doręczony 16 marca. Już 10 marca komornik zajmuje rachunek dłużnika w ramach zabezpieczenia. Zarzutów brak, więc po uprawomocnieniu wierzyciel uzyskuje klauzulę i zajęte środki przechodzą do egzekucji. Cały plan działań od pierwszego dnia zwłoki opisujemy na stronie kontrahent zalega z płatnością.
Co dzieje się, gdy dłużnik wniesie zarzuty
Po wniesieniu zarzutów sprawa trafia na rozprawę, a nakaz nie upada automatycznie. Sąd bada, czy weksel wypełniono zgodnie z deklaracją i czy dług istnieje, a na końcu w wyroku utrzymuje nakaz w mocy w całości albo w części, albo go uchyla. Do tego czasu nakaz nadal jest tytułem zabezpieczenia, więc zajęcia dokonane przez komornika zostają.
Przy sporze o wypełnienie weksla ciężar dowodu, że wypełniono go niezgodnie z porozumieniem, spoczywa co do zasady na dłużniku. Twoją rolą jest pokazać deklarację, zawiadomienie i dokumenty długu, na przykład faktury i potwierdzenia dostaw. Dlatego dokumentację umowy trzymaj razem z kopią weksla przez cały okres przedawnienia.
Jeśli dłużnik podnosi zarzut potrącenia, sprawdź, czy rzeczywiście miał wymagalną wierzytelność wobec ciebie. O zasadach potrącenia między firmami piszemy przy potrąceniu wierzytelności.
Pytania i odpowiedzi
Ile kosztuje pozew w postępowaniu nakazowym?
Czwartą część zwykłej opłaty od pozwu. Jeśli pozwany wniesie zarzuty, sąd może wezwać do uzupełnienia opłaty.
Ile czasu ma dłużnik na zarzuty od nakazu zapłaty?
Dwa tygodnie od doręczenia nakazu. W tym czasie musi zapłacić albo wnieść zarzuty do sądu, który wydał nakaz.
Czy trzeba składać oryginał weksla?
Tak. Sąd wydaje nakaz na podstawie oryginału, który zostaje w aktach sprawy. Dla siebie zachowaj dokładną kopię.
Czy nakaz zapłaty pozwala od razu zająć konto dłużnika?
Tak, w ramach zabezpieczenia. Nakaz z chwilą wydania jest tytułem zabezpieczenia, a środki zajęte w zabezpieczeniu trafią do ciebie dopiero w egzekucji.
Czy w sprawie z weksla potrzebny jest prawnik?
Nie ma obowiązku. Przy wyższych kwotach albo spodziewanych zarzutach warto skorzystać z pomocy adwokata lub radcy prawnego, bo treść nie jest poradą prawną.