Zastaw rejestrowy jako zabezpieczenie należności

Na czym można ustanowić zastaw rejestrowy

Zastawem rejestrowym nie obciąży się nieruchomości. Do tego służy hipoteka umowna.

• Rzeczy ruchome: pojazdy, maszyny, linie produkcyjne, wyposażenie.
• Zbiór rzeczy stanowiący całość gospodarczą, nawet o zmiennym składzie, np. towar w magazynie.
• Wierzytelności, np. należności dłużnika od jego odbiorców.
• Prawa na dobrach niematerialnych: znaki towarowe, patenty, prawa autorskie majątkowe.
• Prawa z papierów wartościowych i udziały w spółce z o.o., jeśli umowa spółki nie stoi na przeszkodzie.

Umowa zastawnicza krok po kroku

1. 1

   Forma pisemna

   Umowa zastawnicza musi mieć co najmniej formę pisemną. Notariusz nie jest potrzebny, chyba że strony same go wybiorą, np. razem z oświadczeniem o poddaniu się egzekucji.

2. 2

   Elementy obowiązkowe

   Data zawarcia, strony, przedmiot zastawu opisany tak, by dało się go jednoznacznie rozpoznać, wierzytelność zabezpieczona (stosunek prawny, z którego wynika) i najwyższa suma zabezpieczenia.

3. 3

   Sposób zaspokojenia

   Jeśli chcesz przejąć przedmiot na własność albo sprzedać go w przetargu bez wyroku, umowa musi to przewidywać wprost.

4. 4

   Obowiązki zastawcy

   Ubezpieczenie przedmiotu, zakaz zbycia bez Twojej zgody, prawo do kontroli stanu rzeczy, informowanie o zmianie miejsca jej przechowywania.

5. 5

   Wniosek o wpis

   Wniosek składa się do sądu prowadzącego rejestr zastawów, na urzędowym formularzu albo w systemie teleinformatycznym. Wnioskodawcą jest zwykle wierzyciel.

Wpis do rejestru zastawów i jego koszt

Rejestr zastawów prowadzą wyznaczone sądy rejonowe, a dane trafiają do Centralnej Informacji o Zastawach Rejestrowych. Sąd sprawdza wniosek, umowę i opłatę. Zastaw powstaje z chwilą wpisu, a jego pierwszeństwo liczy się od dnia złożenia wniosku. Z tego powodu wniosek warto złożyć tego samego dnia, w którym podpisujecie umowę.

Za wniosek o wpis płaci się stałą opłatę sądową określoną w przepisach o kosztach sądowych. Do tego mogą dojść koszty prawnika przygotowującego umowę i, gdy umowa idzie do notariusza, taksa notarialna. Aktualną wysokość opłaty sprawdź na stronie sądu rejestrowego przed złożeniem wniosku, bo przepisy o opłatach się zmieniają.

Jak sprawdzić zastaw w rejestrze

Rejestr zastawów jest jawny. Informację o tym, czy dana rzecz albo dany zastawca ma wpisany zastaw, uzyskasz w Centralnej Informacji o Zastawach Rejestrowych. Wyszukuje się po numerze identyfikacyjnym zastawcy (NIP, REGON albo PESEL) albo po numerze pozycji w rejestrze. Odpis i zaświadczenie z rejestru wydaje się na wniosek.

Sprawdzenie warto zrobić z dwóch stron. Gdy kupujesz od kontrahenta maszynę albo pojazd, upewnisz się, że nie jest obciążony. Gdy sam bierzesz zastaw, zobaczysz, czy na tej samej rzeczy nie ciąży już wcześniejszy wpis innego wierzyciela, który miałby pierwszeństwo przed Tobą.

Zaspokojenie z przedmiotu zastawu

Gdy dłużnik nie płaci, ustawa daje kilka dróg. Podstawowa to sądowe postępowanie egzekucyjne: potrzebujesz tytułu wykonawczego, np. nakazu zapłaty z klauzulą albo aktu notarialnego z oświadczeniem o poddaniu się egzekucji. Pozostałe drogi działają bez sądu, ale tylko wtedy, gdy przewiduje je umowa zastawnicza.

Kiedy zastaw rejestrowy ma sens w B2B

Zastaw opłaca się przy kontrahencie, który ma wartościowy, łatwy do zidentyfikowania majątek ruchomy, a transakcja jest duża i długa: dostawy rozliczane w cyklu miesięcznym, finansowanie zakupu maszyny, sprzedaż z rozłożeniem ceny na raty. Przy jednorazowej fakturze na kilka tysięcy złotych koszt i czas wpisu przewyższą korzyść, a lepiej sprawdzi się weksel in blanco.

Przykład. Hurtownia sprzedaje stałemu odbiorcy materiały za około 80 000 zł miesięcznie z terminem 30 dni. Odbiorca ma dwa samochody dostawcze i wózek widłowy. Zastaw na pojazdach z najwyższą sumą zabezpieczenia 150 000 zł i prawem przejęcia na własność daje hurtowni realne źródło odzyskania pieniędzy. Porównanie z innymi formami znajdziesz w przeglądzie zabezpieczeń płatności.