Weksel in blanco, co to jest i jak działa w umowie między firmami

Co musi zawierać weksel po wypełnieniu

W chwili, gdy przedstawiasz weksel do zapłaty albo składasz go w sądzie, musi on mieć wszystkie elementy weksla własnego z art. 101 prawa wekslowego. Brak któregoś z nich, poza wyjątkami z art. 102, sprawia, że dokument nie jest wekslem.

• nazwa „weksel” w samym tekście dokumentu, w języku, w którym go wystawiono,
• bezwarunkowe przyrzeczenie zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej,
• oznaczenie terminu płatności,
• oznaczenie miejsca płatności,
• nazwa osoby albo firmy, na rzecz której zapłata ma nastąpić,
• data i miejsce wystawienia,
• podpis wystawcy.

Deklaracja wekslowa jako instrukcja wypełnienia

Weksel in blanco bez porozumienia o wypełnieniu jest ryzykowny dla obu stron. Wystawca nie wie, na jaką kwotę dokument może zostać wypełniony, a wierzyciel nie ma pewności, czy wypełnienie obroni się w sądzie. Porozumienie to najczęściej przyjmuje postać deklaracji wekslowej, czyli osobnego dokumentu podpisanego przez wystawcę i poręczycieli. Określa on, jaką umowę weksel zabezpiecza, kiedy wierzyciel może go wypełnić, do jakiej najwyższej sumy, jak ustalić termin płatności i w jaki sposób zawiadomić wystawcę.

Przepisy nie wymagają szczególnej formy deklaracji, ale bez pisemnego dokumentu trudno w sądzie wykazać, jakie były uzgodnienia. Dobra deklaracja chroni także wierzyciela, bo pozwala policzyć sumę zgodnie z umową i odeprzeć zarzut, że weksel wypełniono na wyższą kwotę.

Jak to wygląda w praktyce, przykład umowy dostaw

Hurtownia materiałów elektrycznych zawiera z firmą instalacyjną umowę dostaw z terminem płatności 30 dni i limitem zadłużenia 60 000 zł. Przy podpisaniu umowy prezes firmy instalacyjnej podpisuje weksel in blanco w imieniu spółki i dodatkowo jako poręczyciel wekslowy. Strony podpisują deklarację wekslową: weksel zabezpiecza należności z umowy dostaw, suma nie może przekroczyć zaległości z odsetkami, wierzyciel zawiadamia wystawcę listem poleconym co najmniej 7 dni przed terminem płatności.

Przez dwa lata wszystko jest płacone w terminie i weksel leży w sejfie. W trzecim roku zaległość wynosi 42 300 zł. Hurtownia zawiadamia spółkę i prezesa, wypełnia weksel na 42 300 zł z odsetkami w granicach deklaracji i, gdy weksel nie zostaje wykupiony, składa pozew w postępowaniu nakazowym.

Dlaczego firmy chętnie biorą weksel

• Niski koszt. Nie płaci się prowizji bankowej ani taksy notarialnej. Wystarczy blankiet i deklaracja.
• Szybka droga do nakazu. Weksel należycie wypełniony, którego prawdziwość i treść nie budzą wątpliwości, jest podstawą nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym, z opłatą równą czwartej części zwykłej opłaty od pozwu.
• Oderwanie od umowy. W sądzie zaczynasz od weksla, a to dłużnik musi wykazać zarzuty wynikające z umowy podstawowej.
• Druga osoba odpowiedzialna. Poręczenie wekslowe (art. 30 do 32) dołącza majątek wspólnika albo członka zarządu.

Forma weksla, papier i własnoręczny podpis

Weksel musi być sporządzony na papierze i własnoręcznie podpisany. Skan, PDF, zdjęcie ani podpis elektroniczny nie tworzą weksla w rozumieniu prawa wekslowego. Deklarację wekslową można przygotować dowolnym sposobem, ale także ją warto podpisać na papierze razem z wekslem.

Na wekslu in blanco zostawiasz puste tylko te miejsca, które ma uzupełnić wierzyciel według deklaracji. Dane wystawcy, remitenta i miejsce wystawienia lepiej wpisać od razu, bo każdy element wypełniony później wymaga wyraźnego upoważnienia w deklaracji.

Weksel nie musi być na specjalnym druku, choć blankiety z księgarni są popularne. Ważne, żeby dokument był trwały i czytelny. Wzór weksla in blanco do wydruku pozwala przygotować go od razu z danymi stron.

Kto podpisuje weksel w imieniu spółki

Za spółkę podpisują osoby uprawnione do jej reprezentacji według KRS, w sposób tam opisany. Jeśli spółka ma reprezentację łączną dwóch członków zarządu, podpis jednego nie wystarczy. Obok podpisów powinna znaleźć się nazwa spółki albo pieczęć, z której wynika, że podpisujący działają w jej imieniu, a nie we własnym.

Przed przyjęciem weksla sprawdź w KRS, kto i w jaki sposób reprezentuje spółkę, i zachowaj wydruk z dnia podpisania. Jeśli za spółkę podpisuje pełnomocnik, poproś o pełnomocnictwo obejmujące zaciąganie zobowiązań wekslowych.

Przy przedsiębiorcy prowadzącym jednoosobową działalność podpisuje on osobiście i odpowiada całym majątkiem. Jeśli pozostaje w ustroju wspólności majątkowej, warto rozważyć zgodę małżonka, bo bez niej dochodzenie zapłaty z majątku wspólnego jest ograniczone.

Typowe błędy przy wekslu in blanco

• brak deklaracji wekslowej albo deklaracja bez wskazania zabezpieczanej umowy,
• podpis osoby bez umocowania do reprezentacji spółki,
• brak zawiadomienia poręczyciela wekslowego o wypełnieniu, choć deklaracja tego wymaga,
• wypełnienie na sumę wyższą niż zaległość albo z pominięciem trybu zawiadomienia z deklaracji,
• przyjęcie weksla od konsumenta przy kredycie konsumenckim, gdzie obowiązują osobne ograniczenia ustawowe,
• brak zwrotu weksla po zakończeniu współpracy, który rodzi niepotrzebny spór.

Przedawnienie i koniec życia weksla

Roszczenie z weksla własnego przeciw wystawcy przedawnia się z upływem 3 lat od dnia płatności wpisanego na wekslu (art. 70 w związku z art. 103). Wierzyciel, który wpisze termin płatności, uruchamia więc zegar. Z tego powodu deklaracja zwykle wiąże termin płatności z datą zawiadomienia, a nie zostawia go dowolności.

Gdy zobowiązanie wygaśnie, weksel powinien wrócić do wystawcy albo zostać zniszczony z protokołem. Jak to zrobić bezpiecznie, opisuje poradnik o zwrocie weksla in blanco.

Weksel in blanco na tle innych zabezpieczeń

Weksel nie daje pieniędzy od osoby trzeciej, jak gwarancja bankowa, ani prawa do konkretnej rzeczy, jak zastaw czy hipoteka. Daje za to szybki dostęp do sądu i dokument, który łatwo przenieść na inną osobę. W praktyce weksel jest zabezpieczeniem pierwszego wyboru przy średnich kwotach i stałej współpracy, bo nie kosztuje kontrahenta prowizji, a dla ciebie skraca drogę do tytułu wykonawczego.

Przy wyższych kwotach albo słabszej kondycji kontrahenta weksel łączy się z innymi formami. Poręczenie wekslowe członka zarządu dodaje drugi majątek, a częściowa przedpłata zmniejsza kwotę, której weksel musi bronić. Porównanie wszystkich form znajdziesz na stronie zabezpieczenie płatności.

Jak przechowywać weksel in blanco

Weksel in blanco to dokument o realnej wartości. Zgubiony albo skradziony może zostać wypełniony przez osobę, która nie ma do niego prawa, a ty możesz mieć kłopot z dochodzeniem długu bez oryginału. Dlatego trzymaj go w sejfie albo zamykanej szafie, osobno od zwykłej dokumentacji handlowej.

Prowadź prostą ewidencję: data przyjęcia, wystawca, poręczyciele, umowa, której dotyczy, miejsce przechowywania i data zwrotu. Kopia weksla i deklaracji w aktach umowy ułatwi pracę osobie, która za dwa lata będzie musiała go wypełnić, bo nie będzie musiała szukać oryginału, żeby sprawdzić treść deklaracji.