Gwarancja bankowa, koszt i jak ją uzyskać

Z czego składa się koszt

Przedziały kosztu z datą sprawdzenia pokazuje tabela na tej stronie. Konkretną stawkę zawsze ustala bank w ofercie dla danej firmy.

• Prowizja za udzielenie gwarancji, liczona procentowo od kwoty gwarancji, najczęściej za każdy rozpoczęty okres, na przykład kwartał, albo jednorazowo za cały okres ważności.
• Opłata za rozpatrzenie wniosku, pobierana przez część banków niezależnie od decyzji.
• Opłata za zmianę gwarancji, czyli aneks przedłużający termin albo podnoszący kwotę.
• Opłata za obsługę żądania zapłaty, gdy beneficjent z gwarancji korzysta.
• Koszt zabezpieczenia dla banku, na przykład utrzymanie blokady środków, kaucji albo wystawienie weksla dla banku.

Od czego zależy wysokość prowizji

Kto płaci za gwarancję

Bank, zanim wystawi gwarancję, ocenia zleceniodawcę podobnie jak przy kredycie. Bada obroty, zadłużenie, historię współpracy i wartość proponowanego zabezpieczenia. Gwarancja obciąża limit kredytowy firmy w banku, więc kontrahent, który potrzebuje kredytu obrotowego, może wolić inną formę zabezpieczenia. To dobry punkt wyjścia do rozmowy o alternatywach.

Formalnie płaci zleceniodawca, czyli firma, która wnioskuje o gwarancję. W umowie handlowej to twój kontrahent. W praktyce koszt gwarancji wchodzi w kalkulację ceny, więc strony mogą umówić się inaczej, na przykład wierzyciel obniża cenę albo przejmuje część kosztu w zamian za krótszy termin płatności.

Z perspektywy wierzyciela koszt gwarancji też jest istotny, bo kontrahent, któremu każesz kupić drogą gwarancję na długi okres, może zażądać niższej ceny albo poszukać innego dostawcy. Rozsądny kompromis to gwarancja na część wartości kontraktu, na przykład odpowiadającą jednej albo dwóm fakturom, a nie całej sprzedaży z roku.

Warto zapisać to w umowie wprost. Jedno zdanie o tym, kto ponosi koszt gwarancji i jej przedłużeń, zapobiega sporom przy aneksach.

Jak uzyskać gwarancję, krok po kroku

1. 1

   Ustal wymagania beneficjenta

   Kwota, termin ważności, rodzaj gwarancji, warunki żądania zapłaty i ewentualny wzór treści.

2. 2

   Złóż wniosek w banku

   Bank prowadzący rachunek firmy zwykle rozpatruje wniosek najszybciej, bo zna jej obroty.

3. 3

   Dostarcz dokumenty

   Zwykle sprawozdania finansowe, informacje o zadłużeniu, umowę albo specyfikację, której gwarancja dotyczy.

4. 4

   Uzgodnij zabezpieczenie dla banku

   Weksel własny, kaucja, blokada środków albo zabezpieczenie w ramach limitu.

5. 5

   Sprawdź projekt treści gwarancji

   Beneficjent powinien zaakceptować treść przed wystawieniem, żeby uniknąć aneksu.

6. 6

   Odbierz i przekaż gwarancję

   W formie papierowej albo elektronicznej, zgodnie z umową z beneficjentem.

Jak obniżyć koszt gwarancji

• dopasuj termin ważności do realnego okresu ryzyka, bez wielomiesięcznego zapasu,
• negocjuj kwotę gwarancji jako procent wartości kontraktu, a nie całą wartość,
• przy częstych gwarancjach rozważ limit gwarancyjny zamiast pojedynczych wniosków,
• zaproponuj bankowi kaucję albo blokadę środków, jeśli masz wolną gotówkę,
• porównaj ofertę z gwarancją ubezpieczeniową, która przy podobnej treści bywa tańsza i nie obciąża limitów kredytowych w banku,
• zapisz w umowie, że kwota gwarancji maleje wraz z wykonaniem części kontraktu.

Gwarancja bankowa a inne zabezpieczenia pod względem kosztu

Koszt gwarancji trzeba też zestawić z kosztem braku zabezpieczenia. Jeśli jedna niezapłacona faktura może zachwiać płynnością twojej firmy, prowizja płacona przez kontrahenta za kilka miesięcy ochrony jest zwykle niewielka w porównaniu z ryzykiem, które przenosi na bank.

Gwarancja jest jednym z droższych zabezpieczeń dla dłużnika, ale daje wierzycielowi dużą pewność, bo płaci bank. Tańsze formy, takie jak weksel in blanco z deklaracją i poręczenie wekslowe, nie wymagają prowizji, ale przy niewypłacalności dłużnika zostajesz z roszczeniem do niego i poręczyciela.

W robotach budowlanych wykonawca ma ustawowe prawo żądać od inwestora gwarancji zapłaty (art. 649¹ do 649⁵ KC), a koszty jej uzyskania strony ponoszą w częściach równych. Porównanie wszystkich form zabezpieczenia znajdziesz na stronie zabezpieczenie płatności.

Na co uważać w treści gwarancji

• Termin ważności. Żądanie musi dotrzeć do banku przed jego upływem. Zostaw margines po terminie płatności z umowy.
• Warunki żądania. Im więcej dokumentów musisz dołączyć, tym łatwiej o odmowę z przyczyn formalnych.
• Prawo do przeniesienia. Jeśli planujesz sprzedać wierzytelność, sprawdź, czy gwarancja pozwala na przelew praw z niej.
• Prawo właściwe i sąd. Przy kontrahencie zagranicznym ustal, które prawo rządzi gwarancją.

Rodzaje gwarancji i ich wpływ na koszt

Dla ciebie jako sprzedawcy najważniejsza jest gwarancja zapłaty. Bank wycenia ją zwykle ostrożniej niż gwarancję wadialną, bo prawdopodobieństwo wypłaty jest wyższe, a okres ważności dłuższy. Gwarancja zwrotu zaliczki chroni z kolei ciebie jako kupującego, gdy płacisz dostawcy z góry.

Co się dzieje, gdy korzystasz z gwarancji

Jeśli kontrahent nie zapłaci, składasz w banku żądanie zapłaty zgodne z treścią gwarancji, zwykle z oświadczeniem, że dłużnik nie wykonał zobowiązania, i z podpisami osób uprawnionych do reprezentacji, potwierdzonymi w sposób wskazany w gwarancji. Bank sprawdza formę żądania i płaci w terminie z gwarancji.

Żądanie musi dotrzeć do banku przed upływem terminu ważności gwarancji. Liczy się data doręczenia do banku, nie data nadania, więc przy terminie na styk złóż żądanie osobiście albo w formie, którą gwarancja dopuszcza, na przykład przez bank prowadzący twój rachunek.

Bank następnie obciąża zleceniodawcę wypłaconą kwotą i opłatą za obsługę żądania. Dla kontrahenta oznacza to nowy dług wobec banku, często szybciej egzekwowany niż twój. Dlatego sama obecność gwarancji poprawia dyscyplinę płatniczą, a wypłaty zdarzają się stosunkowo rzadko.

Jak porównać oferty przed podpisaniem

Zanim złożysz wniosek, ustal z beneficjentem treść gwarancji. Wielu wierzycieli ma własny wzór i nie przyjmie innego, a bank może wycenić niestandardową treść wyżej albo odmówić jej przyjęcia. Uzgodniona wcześniej treść oszczędza czas i koszt aneksu.

Porównuj oferty na tej samej treści gwarancji, tej samej kwocie i tym samym okresie. Poproś o łączny koszt za cały okres ważności, a nie tylko stawkę procentową, bo opłaty za wystawienie, aneksy i zabezpieczenie dla banku potrafią zmienić kolejność ofert. Sprawdź też, czy prowizja jest pobierana z góry za cały okres, czy w ratach kwartalnych, i co się dzieje przy wcześniejszym zwrocie oryginału gwarancji.